• Home
  • Blog
  • තෙත්බිමේ උරුමය රකින්නට පෙරමුණ ගත් මාන්තොට වැසියන්ගේ කතාව

තෙත්බිමේ උරුමය රකින්නට පෙරමුණ ගත් මාන්තොට වැසියන්ගේ කතාව

 වසර 3 ක වැඩසටහනක් ලෙස ආරම්භ කරන ලද මෙම වැඩසටහන 2020 වසර වන විට නිමකිරීමට නියමිතව තිබූ අතර, මේ වන විට එම වැඩසටහනේ අවසන් අංගයන් ක‍්‍රියාවට නැෙ`ගමින් පවතී. ශ‍්‍රී ලංකා රජයේ පූර්ණ අනුදැනුම යටතේ හා පරිසර අමාත්‍යාංශය, මන්නාරම දිස්ත‍්‍රික් ලේකම් කාර්යාලය ඇතුළු එම ප‍්‍රදේශයට අයත් එක් එක් ප‍්‍රාදේශීය ලේකම්වරුන්ගේ සහයෝගය මත හා ප‍්‍රජා සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවල දායකත්වයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහනේ (United Nations Development Programme - UNDP) ජගත් පරිසර පහසුකමේ (GEF) සුළු මූල්‍යාධාර වැඩසටහන (SGP) මගින් මෙම තෙත් බිම් සංරක්ෂණ වැඩසටහන ක‍්‍රියාවට නංවනු ලැබීය.
 
 මෙසේ ක‍්‍රියාවට නැෙ`ගන සම්පූර්ණ වැඩසටහන පෙර දැක්වූ පරිදි සමස්ත මන්නාරම තෙත්බිම් කලාපයම නියෝජනය වන පරිදි සැලසුම් කර තිබූ අතර, එම වැඩසටහන මගින් මන්නාරම භූ දර්ශයේ ක්ෂේත‍්‍ර ක‍්‍රියාකාරකම් ඉටුකිරීම සඳහා සංවිධාන 7 ක් තෝරාගනු ලැබීය. ප‍්‍රජා සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන වශයෙන් ක‍්‍රියාත්මක මෙම සංවිධාන මගින් තෙත්බිම් සංරක්ෂණය හා ඒ ආශ‍්‍රිත ප‍්‍රජාවගේ ආදායම් තත්ත්වය ඉහළ නැංවීම තුළින් තෙත්බිම් සංරක්ෂණයට ඔවුන් දායක කරගැනීම මෙම මන්නාරම තෙත්බිම් සංරක්ෂණ වැඩසටහනේ මූලික ක‍්‍රියාදාමයයි. මෙසේ මන්නාරම භූ දර්ශය තුළ කටයුතු කරන ප‍්‍රජා සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවල කටයුතු සිදුකරන ලද අයුරු දැන් අපි විමසා බලමු. මෙහිදී පළමුව අප එසේ කටයුතු කරන ලද සංවිධාන හා ඔවුන්ගේ ව්‍යාපෘති බලප‍්‍රදේශ මොනවාද යන්නද සළකා බැලීම වැදගත්ය.
 
 දකුණින් මන්නාරම දිස්ත‍්‍රික්කයේ ආරම්භක මායිම් ප‍්‍රදේශය වන මල්වතුඔය සිට උතුරු මායිම වන පූනකරි (පුනරීන්) දක්වාත් බටහිර වෙරළේ තලෙයිමන්නාරම දක්වාත් සමස්ත මන්නාරම් පරිපාලන දිස්ත‍්‍රික්කයේ පවතින තෙත්බිම් පරිසරය හා එම තෙත්බිම් ආශ‍්‍රිතව ස්වභාවික සම්පත් විසිරී පවතින අයුරු නූතන චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණික ක‍්‍රමවේද මගින් නිරීක්ෂණය කරමින් වයඹ දිග කලාපයේ වෙරළාශ‍්‍රිතව ස්ථානගතවී ඇති ලවණ වගුරු සහ කඩොලාන බිම් අධ්‍යයනය කිරීම හා එම තොරතුරු භූමියේ තොරතුරු හා අධ්‍යයනය කරමින් එම සියලූ භූ රූප සවිස්තරාත්මකව සිතියම් ගතකිරීම එක් ව්‍යාපෘතියක් මගින් සිදුකර එම කටයුතු දැන් නිමාවට පත්කර ඇත. මේ ව්‍යාපෘතිය ඔස්සේ සමස්ත මන්නාරම දිස්ත‍්‍රික්කයටම වැදගත් පූර්ණ සුහුරු (Digital) සිතියම් පෙළක් නිර්මාණය කිරීම දැනටමත් නිමා කර එම සිතියම් හා වාර්තා ඉදිරි පියවර සඳහා පරිසර අමාත්‍යාංශයට භාරදී ඇත. මෙම ව්‍යාපෘතිය ක‍්‍රියාවට න`ගනු ලබන්නේ ශ‍්‍රී ලංකා පරිසර විද්‍යා සංගමය (EASL) මගිනි.
 
  මෙම ව්‍යාපෘතියේ කටයුතු නිරීක්ෂණය සඳහා අප මල්වතුඔය සිට කවුදාරිමුනේ (කේ පොයින්ට්) දක්වා කිලෝ මීටර් 140 ක් දුර මුසලි, නානාට්ටාන්, මැනාර් සිටි, මාන්තෙයි වෙස්ට් සහ පුනකරි යන ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශවල වෙරළ ආශ‍්‍රිත භූමිය ඔස්සේ ගමන් ගත් අතර, මෙහිදී අපට දැකගන්නට ලැබුණේ මෙම ව්‍යාපෘතිය මගින් ලවණ වගුරු තුළ වැඩෙන එහෙත් වත්මන් පරම්පරාව විසින් නොසලකා හැර ඇති පාරම්පරික ආහාර ශාකයක් වන ඔමරි ශාකය නැවත භාවිත කිරීමට පුරුදු කිරීම, එම ශාකය නව්‍ය ආහාර පිළියෙළ කිරීම සඳහා (ආහාර සුරක්ෂිතතාව) මෙන්ම, ප‍්‍රදේශයේ බහුල වශයෙන් ජීවත්වන ගවයන්ට ආහාරයක් ලෙස ලබාදීමට කටයුතු කිරීම මගින් තිරසාර ගව පාලනයක් සඳහා ප‍්‍රජාව දැනුවත් කර ඇති බවයි. එසේම, ප‍්‍රදේශයට ආගන්තුක ආක‍්‍රමණික ශාකයක් වන කලපු අන්දර ප‍්‍රදේශය පුරා පැතිරීම ගැනද විමර්ශනය කර වාර්තා එකතුකර සිතියම්ගත කර ඇත. එසේම, එම ප‍්‍රදේශයට අවේණික මිටි කඩොලාන ශාක විශේෂයක් නවතම සොයාගැනීමක් ලෙස සිදුකර ඇති අතර, එම ශාක පිහිටි ස්ථාන සිතියම්ගත කර ඇත.
 
 ඉන්පසු අප යොමු වූයේ පූනරින් ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට අයත්, කවුදාරිමුනේ ප‍්‍රදේශයේ යාපනය විශ්වවිද්‍යාලයේ සත්ත්ව විද්‍යා ශිෂ්‍ය සංගමය (ZSA-JU) මගින් සිදුකරන ලද ව්‍යාපෘතිය කෙරෙහිය. ඔවුන් විසින් සිදුකරන ලද ව්‍යාපෘතිය හඳුන්වා තිබුණේ තෙත් බිම් භූදර්ශය ඇසුරෙන් එහි ජීවත්වන ප‍්‍රජාවගේ ජීවන තත්ත්වය න`ගාසිටුවීමේ සහ කඩොලාන පරිසර පද්ධතිය වැඩිදියුණුකර සංරක්ෂණය කිරීමේ වැඩසටහන නමිනි. එම වැඩසටහන මගින් සිදුකරන ලද ක‍්‍රියාදාමයන් නිරීක්ෂණයේ දී අපට දැකගන්නට ලැබුනේ කවුදාරිමුනේ ප‍්‍රදේශයට යාව පවතින යාපනය කලපු ප‍්‍රදේශයේ ලවණ හැල් සහ වගුරු අශ‍්‍රිතව එම සංවිධානය මගින් කඩොලාන සිටුවීමේ වැඩසටහනක් ක‍්‍රියාත්මක කර ඉහළ ප‍්‍රගතියක් අත්කරගෙන ඇති බවයි. ප‍්‍රදේශයේ පවුල්
 122 ක් මේ ව්‍යාපෘතිය සඳහා දායක කරගෙන ඇති අතර, කවුදාරිමුනෙහි පිහිටා ඇති ශ‍්‍රී ලංකා තල් සංවර්ධන මණ්ඩලයට අයත් පුහුණු මධ්‍යස්ථානය මෙම ව්‍යාපෘතියේ මධ්‍යස්ථානය බවට පවරාගෙන තිබුණු අතර, එම ප‍්‍රදේශවාසීන් සඳහා විශේෂයෙන් තල් ආශ‍්‍රිත කර්මාන්ත දියුණුකිරීම සඳහා පුහුණු පාඨමාලා ක‍්‍රියාත්මක කරන ලදී. මීට අමතරව මධ්‍යස්ථාන භූමිය තුළ විසිරුම් (Spring) හා බිඳිති (Drip) ජල තාක්ෂණය, දැල් ගෘහ (Net House), බඳුන් (Pot) වගාව වැනි නූතන වගා තාක්ෂණය ප‍්‍රදර්ශනය කිරීම ඔස්සේ ව්‍යාපෘති යෝජකයන් විසින් ප‍්‍රදේශයේ ජල හිඟයට පිළියමක් ලෙස වගා ආදර්ශනයක් පවත්වාගෙන යන්නේ කෙසේද යන්න පෙන්වා දෙන අතර මේ මගින් ගෙවතු වගා ප‍්‍රතිලාභීන් 30 ක් පුහුණු කර අවසන් කර ඇත. එසේම, ප‍්‍රදේශයේ බහුලව දක්නට ඇති තල් ශාකයේ කොළ සහ ගොබ භාවිතයට ගෙන අත්කම් (Handicrafts) පාසලක් මෙම මධ්‍යස්ථානය කේන්ද්‍රකරගෙන පවත්වාගෙන යනු ලැබේ. මේ මගින් ගම්වාසී කාන්තාවන් 30 දෙනකු සඳහා පුහුණුව සහ ජීවනෝපාය මාර්ග උදාකරදී ඇත. ශ‍්‍රී ලංකා තල් සංවර්ධන මණ්ඩලයද මෙහිදී මෙම වැඩසටහනට විශේෂ දායකත්වයක් ලබා දෙනු ලැබේ.
 
 සමාජ ආර්ථික සංවර්ධන සංවිධානය (SEDA) මගින් සිදුකරනු ලබන ව්‍යාපෘතිය නිරීක්ෂණය සඳහා අප මීළඟට සංචාරය කළේ නරවික්කුලම්, තේවන්පිට්ටි, කල්ලඩි හා පාපමොඞ්ඩෙයි ප‍්‍රදේශවලය. මෙම සංවිධානය මගින් ඉහත සඳහන් කළ ප‍්‍රදේශවල පාසල් 5 ක් තෝරාගෙන එම පාසල්වල පරිසර තත්ත්වය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා කටයුතු සිදුකර ඇත. මෙම ව්‍යාපෘතියේ ප‍්‍රධාන අරමුණ වනුයේ තෙත් බිම් ආශ‍්‍රිත නැවත පදිංචිකරුවන් වෙසෙන මෙම ගම්මානවල පාසල් තුළ සෙවන ආවරණය වැඩිකිරීම සඳහා දේශීය වන වගාව ප‍්‍රචලිත කර යහපත් පරිසර තත්ත්වයන් ඇතිකිරීමයි. පාසල් සංවර්ධන සමිති හවුල්කරගෙන මෙම වැඩසටහන ක‍්‍රියාවට නංවා ඇත. කලපු පරිසරයෙන් යුත් කර්කශ පොළොවේ මුඩු බිම් ලෙස ඇති ඉහත පාසල් ගෙවතු තුළ වන වගාව සහ ඖෂධ උයන් ආරම්භ කර ඇත. කඩොලාන ශාක විශේෂ, කොහොඹ, ඇහැල, කොට්ටම්බා, සූරිය වැනි ප‍්‍රදේශයට ගැළපෙන සහ සෙවන සහිත ශාක මෙසේ රෝපණය කර ඇත. මෙම ශාක තල් පිති මගින් ආවරණය කර ඊට ජලය සපයමින් අදාළ ශාකයේ රැකවරණය ලබාදී ඇත්තේ මා-පිය කැපකරු ක‍්‍රමයට අනුවය. එනම්, පැලය හිමි දරුවා (ශිෂ්‍යයා) සහ පවුලේ මව හා පියා එම පැළයේ වර්ධන හා ආරක්ෂාව භාරව කටයුතු කරන ක‍්‍රමවේදයක් එහි ක‍්‍රියාත්මක විය. එසේම, මෙම වැඩසටහන මගින් පාසල් භූමිය තුළ කසළ කළමනාකරණය සඳහා ද ක‍්‍රමවේද සකසා දී ඇත. එනම්, නොදිරන පොලිතීන්, ප්ලාස්ටික් රැගෙන එම තහනම් කර ඇති අතර, දිරන දෑ පොහොර බවට පත්කිරීමත්, නොදිරන දෑ සම්මත වර්ණ සහිත බඳුන්වලට එකතුකිරීමත් මගින් බැහැර කිරීම සිදුකරනු ලැබීමය.
 
 මෙම ව්‍යාපෘතියේ තවත් වැදගත් ක‍්‍රියාකාරකමක් වන්නේ වැහි වතුර එකතු කිරීම හා රෝපිත ශාකවලට එම ජලය සම්පාදනය කිරීමයි. එසේම මෙම වැහි වතුර පාසලේ වෙනත් කටයුතු සඳහාද යොදාගනී. පාසල් ගොඩනැ`ගිලිවල වහළවලට වැටෙන වැහි වතුර පීලි මගින් ටැංකියකට එකතුකිරීමෙන් මෙම ජලය රැස්කර ගනු ලැබේ. මේ සඳහා වන ප‍්‍රතිපාදනද මෙම ව්‍යාපෘතිය මගින් ලබාදී ඇත.

Share this post
Support